4–6 yaş
Ses ve oyun
- Ders 15–20 dakikayı geçmesin; dikkat süresi kısadır.
- Yazı yerine oyun hamuru, kum, boyama ve parmakla çizme.
- Harfler bir ya da iki tane, bol tekrarla.
- Hedef: sesi doğru söylemek ve harfi tanımak; hızlı okumak değil.
Çocuklara Elif-Bâ nasıl öğretilir?
Çocuğunun Kur'an'ı sevmesini ve doğru okumasını isteyen annelere, hoca hanımlarımızın önerileri. Kaç yaşında başlanır, her yaş neye hazırdır, evde neler yapılır ve nelerden kaçınılır; hepsini sade bir dille topladık.
Önce sevdirmek, sonra öğretmek
Çocuğun Kur'an'la ilk karşılaşması, ileride ona nasıl yaklaşacağını büyük ölçüde belirler. Zorla, uzun ve sıkıcı oturmalarla öğrenilen Elif-Bâ çabuk unutulur; oyunla, kısa ve sevinçli anlarla öğrenilen ise kalıcı olur. Bu yüzden ilk hedef, çocuğun derse koşarak gelmesidir.
İkinci hedef doğruluktur. Çocukların kulağı çok keskindir ve duyduğu sesi olduğu gibi taklit eder. Bu yüzden harflerin sesini ilk kez doğru okuyan birinden duyması önemlidir. Bir sesi yanlış öğrenen çocuğa sonradan düzeltmek, ilk seferde doğru öğretmekten daha uzun sürer.
Bugün okullarda Türkçe okuma yazma ses temelli yöntemle öğretiliyor. Elif-Bâ'da da aynı yolu izlemek, yani önce harfin sesini, sonra şeklini, en son adını öğretmek, çocuğa tanıdık gelir. Ses temelli Elif-Bâ'yı okuyun.
Her yaş neye hazırdır?
7–9 yaş
Hece ve kelime
- Okulda okumayı öğrenmiş çocuk heceleri hızla birleştirir.
- Harekeler ve cezmle heceler, ardından Mushaf'tan kısa kelimeler.
- Küçük hedefler: "Bu hafta Fâtiha'nın ilk âyetini kendim okuyacağım."
- Sesli ödev ve aileye okuma, motivasyonu canlı tutar.
10–12 yaş
Akıcılık ve sorumluluk
- Elif-Bâ daha hızlı biter; Mushaf'ta akıcı okumaya geçilir.
- Temel tecvid kuralları ve kısa sûre ezberi başlar.
- Kendi tekrar planını takip etmeyi öğrenir.
- Arkadaşlarıyla küçük bir grupta okumak onu cesaretlendirir.
Evde annenin yapabilecekleri
Hoca hanım dersi verir; evdeki sıcak ortam ise öğrendiğinin kalıcı olmasını sağlar. Her biri birkaç dakikalık, malzemesi evde olan etkinlikler:
-
Hamurdan harf
O hafta öğrendiği harfi oyun hamurundan yapsın, noktalarını küçük toplarla koysun. Yaparken sesini söylesin.
-
Kum ya da tuz tepsisi
Bir tepsiye ince bir kat tuz dökün; parmağıyla harfi çizsin, eliyle silip yeniden çizsin.
-
Sesi bul
Hoca hanımın verdiği sesi siz söyleyin, o duyunca el çırpsın. Doğru sesi başka seslerin arasından ayırmayı öğrenir.
-
Harf avı
Mushaf'ın bir sayfasında o hafta öğrendiği harfi kaç yerde bulduğunu saysın. Harfi kelimenin içinde tanımayı öğrenir.
-
Akşam okuması
Yatmadan önce o gün okuduğu kelimeyi size ya da babasına okusun. Dinleyen birinin olması onu çok mutlu eder.
-
Küçük bir ilerleme defteri
Öğrendiği her harf için deftere bir yıldız ya da çiçek yapıştırın; ilerlemeyi görmek onu cesaretlendirir.
Kaçınılması gerekenler
- Kıyaslamak. "Kuzenin çoktan bitirdi" demek, çocuğun Kur'an'la arasına bir yük koyar. Her çocuk kendi hızında ilerler.
- Ceza olarak kullanmak. Elif-Bâ çalışmasını ceza ya da bir şeyin bedeli yapmayın; ödül olarak kalsın.
- Uzun oturtmak. Dikkati dağıldığında bırakın. Kısa ama her gün, uzun ama arada bir çalışmaktan daha verimlidir.
- Sesi tahminle vermek. Bir harfin sesinden emin değilseniz uydurmayın; sesi hoca hanımdan duymasını bekleyin, siz şekil oyunlarıyla destek olun.
- Hemen harf adlarını saydırmak. "Elif, be, te" diye ezberlemek okumayı tek başına getirmez. Önce sesler, adlar en sonda.
Online derse nasıl hazırlanılır?
Çocuklar için online ders, sınıftaki kadar canlı olabilir: hoca hanım her çocuğun sesini ayrı ayrı duyar, kameraya gösterilen hamurdan harfe bakar, her ders Mushaf'ta okunan kelimelerle biter. Gruplarımız en fazla 6 çocuktur; isteyenler birebir ders de alabilir.
- Sessiz bir köşe ve mümkünse kulaklık hazırlayın.
- Telefon yerine tablet ya da bilgisayar, ekranın büyük olması için daha iyidir.
- O günkü etkinliğin malzemesini (hamur, tepsi, kalem) dersten önce masaya koyun.
- Küçük yaşlarda ilk birkaç derste yanında olun, sonra ona alan bırakın.
- Dersten sonra hoca hanımın gönderdiği "bugün okuduğu kelime" notunu birlikte okuyun.
Annelerin sorduğu sorular
Çocuğa Elif-Bâ kaç yaşında öğretilmeli?
Ses temelli yaklaşımla 4–5 yaşından itibaren başlanabilir; bu yaşta hedef okumak değil, sesleri tanımak ve sevmektir. 6–7 yaş, okulda okumayı öğrenmeye başladığı dönem olduğu için Elif-Bâ'ya da çok uygundur. Daha büyük çocuklar ise genellikle daha hızlı ilerler; geç kalınmış bir yaş yoktur.
Okulda okuma yazma öğrenirken Elif-Bâ'ya başlamak karışıklık yaratır mı?
Genellikle yaratmaz. Okuldaki ses temelli okuma yöntemiyle aynı mantık izlendiği için çocuk iki yazıyı birbirinden kolayca ayırır. Kur'an harflerinin kendine özgü sesleri, Türkçe harflere benzetilmeden hoca hanımdan duyularak öğrenilir.
Çocuğum derste sıkılıyor, ne yapmalıyım?
Önce ders süresine bakın; küçük yaşlarda 15–20 dakika yeterlidir. Dersin içinde oyun, hareket ve el etkinliği olmasına dikkat edin. Evde Elif-Bâ'yı ödevden çok oyun gibi tutun. Sıkılma sürüyorsa hoca hanımla konuşun; grup ya da ders saati değişikliği çoğu zaman işe yarar.
Anne olarak harfleri bilmiyorum, çocuğuma yardım edebilir miyim?
Elbette. Sesleri öğretmek hoca hanımın işi; sizin işiniz ortamı hazırlamak, dinlemek ve sevinmek. Hamur, kum tepsisi ve harf avı gibi oyunlar için harfleri bilmeniz gerekmez. İsterseniz siz de hanımların grubunda başlayıp çocuğunuzla birlikte ilerleyebilirsiniz.
Elif-Bâ'yı bitirince ne olacak?
Ses temelli Elif-Bâ'da çocuk zaten ilk dersten itibaren Mushaf'tan kelimeler okur. Elif-Bâ bitince Mushaf'ta yavaş ve doğru okumaya, ardından kısa sûre ezberine ve temel tecvide geçilir. Değerler eğitimi ve temel dinî bilgiler dersleri de bu süreçte eklenebilir.
Çocuk gruplarında kaç çocuk var?
En fazla 6 çocuk. Gruplar yaşa ve seviyeye göre kurulur ki her çocuk derste sırayla okuyabilsin ve hoca hanım her birinin sesini ayrı ayrı düzeltebilsin. İsteyenler için birebir ders de vardır.
Çocuğunuzun ilk dersi bizden
Ses temelli Elif-Bâ ile okuma yazma bilmeyen çocuk da sesten başlar. Ücretsiz tanışma dersinde hoca hanım çocuğunuzla tanışır, yaşına ve seviyesine uygun grubu birlikte planlarız.