Kur'an harfleri ve okunuşları
Kur'an-ı Kerim 28 harfle yazılır. Bu sayfada harflerin hepsini adlarıyla, kelimenin başında, ortasında ve sonundaki yazılışlarıyla, kalın ve ince okunanlarıyla ve nereden çıktıklarıyla bulacaksınız. Elif-Bâ'ya yeni başlayanlar ve çocuğuna yardım etmek isteyen anneler için hazırladık.
28 harf
Harfler Arapça yazı gibi sağdan sola dizilmiştir; ilk harf elif sağ üsttedir.
- 1اElif
- 2بBe
- 3تTe
- 4ثSe
- 5جCim
- 6حHa
- 7خHı
- 8دDal
- 9ذZel
- 10رRa
- 11زZe
- 12سSin
- 13شŞın
- 14صSad
- 15ضDad
- 16طTı
- 17ظZı
- 18عAyn
- 19غĞayn
- 20فFe
- 21قKaf
- 22كKef
- 23لLam
- 24مMim
- 25نNun
- 26وVav
- 27هHe
- 28يYe
- İnce okunan harf
- Her zaman kalın okunan harf
- Duruma göre kalın ya da ince
Harflerin okunuşu nasıl öğrenilir?
Harfin adı ile sesi aynı şey değildir. "Be" harfin adıdır; okurken çıkan ses ise üstünle "be", esreyle "bi", ötreyle "bu" olur. Kur'an okurken harflerin adlarını değil, seslerini kullanırız.
Harflerin bir kısmının sesi Türkçede yoktur. ع (ayn), ح (ha), ق (kaf) ya da ض (dad) gibi sesleri Türkçe bir kelimeye benzeterek öğrenmek, çoğu zaman yanlış bir alışkanlık bırakır. Bu sesler, doğru okuyan birinden dinlenip taklit edilerek ve okuyuş ona dinletilerek öğrenilir. Bu yüzden bu sayfada harflerin sesini harflerle yazmak yerine, nereden çıktıklarını ve kalın mı ince mi okunduklarını gösterdik.
Ses temelli Elif-Bâ'da sıra bu yüzden tersine çevrilir: önce ses, sonra şekil, en son harfin adı. Ses temelli Elif-Bâ'yı okuyun.
Harflerin başta, ortada ve sonda yazılışı
Arapça yazıda harfler kelimenin içinde birbirine bağlanır ve bu yüzden yerine göre biraz şekil değiştirir. Çoğu harfin bağlanırken kuyruğu kısalır, "dişi" ve noktaları ise aynı kalır; harfi tanımanın yolu da bu değişmeyen kısmı görmektir.
Altı harf kendinden sonraki harfe bağlanmaz: ا د ذ ر ز و. Bu harflerden sonra gelen harf, kelimenin ortasında olsa bile baştaki şekliyle yazılır.
| Harf | Tek başına | Başta | Ortada | Sonda |
|---|---|---|---|---|
| Elif | ا | ا | ـا | ـا |
| Be | ب | بـ | ـبـ | ـب |
| Te | ت | تـ | ـتـ | ـت |
| Se | ث | ثـ | ـثـ | ـث |
| Cim | ج | جـ | ـجـ | ـج |
| Ha | ح | حـ | ـحـ | ـح |
| Hı | خ | خـ | ـخـ | ـخ |
| Dal | د | د | ـد | ـد |
| Zel | ذ | ذ | ـذ | ـذ |
| Ra | ر | ر | ـر | ـر |
| Ze | ز | ز | ـز | ـز |
| Sin | س | سـ | ـسـ | ـس |
| Şın | ش | شـ | ـشـ | ـش |
| Sad | ص | صـ | ـصـ | ـص |
| Dad | ض | ضـ | ـضـ | ـض |
| Tı | ط | طـ | ـطـ | ـط |
| Zı | ظ | ظـ | ـظـ | ـظ |
| Ayn | ع | عـ | ـعـ | ـع |
| Ğayn | غ | غـ | ـغـ | ـغ |
| Fe | ف | فـ | ـفـ | ـف |
| Kaf | ق | قـ | ـقـ | ـق |
| Kef | ك | كـ | ـكـ | ـك |
| Lam | ل | لـ | ـلـ | ـل |
| Mim | م | مـ | ـمـ | ـم |
| Nun | ن | نـ | ـنـ | ـن |
| Vav | و | و | ـو | ـو |
| He | ه | هـ | ـهـ | ـه |
| Ye | ي | يـ | ـيـ | ـي |
Harfler nereden çıkar?
Bir harfin çıktığı yere mahreç denir. Harfleri bölgelerine göre gruplamak, benzer sesleri ayırt etmeyi kolaylaştırır.
- Boğaz
- ء هBoğazın en alt kısmı (göğse yakın)
- ع حBoğazın ortası
- غ خBoğazın ağza en yakın kısmı
- Dilin dibi ve ortası
- قDilin en dibi, küçük dile yakın
- كDilin dibi, kafın biraz önü
- ج ش يDilin ortası ile damak
- Dilin kenarı ve ucu
- ضDilin kenarı ile azı dişler
- ل ن رDilin ucu ile üst diş etleri
- ط د تDilin ucu ile üst ön dişlerin dibi
- ص س زDilin ucu, ön dişlerin arasından ıslıklı
- ظ ذ ثDilin ucu ile üst ön dişlerin ucu
- Dudaklar ve ağız boşluğu
- فAlt dudağın içi ile üst ön dişler
- ب م وİki dudak
- ا و يUzatma (med) harfi olduklarında ağız boşluğu
Kalın okunan yedi harf: خ ص ض غ ط ق ظ. Ra ve lam duruma göre kalın ya da ince okunur.
Harekeler: harfi okutan işaretler
Harfler tek başına okunmaz; üstündeki ya da altındaki işaret harfe sesini verir. Aşağıda hepsi ب harfiyle gösterildi.
| İşaret | Örnek | Okunuşu | Ne yapar? |
|---|---|---|---|
| Üstün | بَ | be | Harfi "e" ya da kalın harflerde "a" sesiyle okutur |
| Esre | بِ | bi | Harfi "i" ya da kalın harflerde "ı" sesiyle okutur |
| Ötre | بُ | bu | Harfi "u" sesiyle okutur |
| Cezm | اَبْ | eb | Harfi sesli harf olmadan, önceki harfe bağlı okutur |
| Şedde | اَبَّ | ebbe | Harfi iki kez okutur: önce cezimli, sonra harekeli |
| İki üstün | بً | ben | Tenvin: sona "n" sesi ekler |
| İki esre | بٍ | bin | Tenvin: sona "n" sesi ekler |
| İki ötre | بٌ | bun | Tenvin: sona "n" sesi ekler |
Uzatma harfleri
Üç harf, kendinden önceki harfin sesini uzatır: üstünden sonra gelen ا, esreden sonra gelen ي ve ötreden sonra gelen و. Örneğin بَا "bâ", بِي "bî", بُو "bû" diye okunur. Uzatmanın ne kadar olacağını tecvidin med kuralları belirler.
Birbirine benzeyen harfler
Bu harflerin gövdesi aynıdır; aradaki farkı noktaların sayısı ve yeri ya da küçük bir çizgi belirler. Yeni başlayanların en çok karıştırdığı gruplar bunlardır.
- ب ت ثBe, Te, Se: altta bir, üstte iki, üstte üç nokta
- ج ح خCim, Ha, Hı: içte nokta, noktasız, üstte nokta
- د ذDal, Zel
- ر زRa, Ze
- س شSin, Şın
- ص ضSad, Dad
- ط ظTı, Zı
- ع غAyn, Ğayn
- ف قFe, Kaf: üstte bir, üstte iki nokta
İpucu: Benzer harfleri art arda değil, aralarına başka harfler koyarak öğrenmek karıştırmayı azaltır.
Sık sorulan sorular
Kur'an'da kaç harf vardır?
Kur'an-ı Kerim 28 harfle yazılır: elif, be, te, se, cim, ha, hı, dal, zel, ra, ze, sin, şın, sad, dad, tı, zı, ayn, ğayn, fe, kaf, kef, lam, mim, nun, vav, he, ye. Bazı Elif-Bâ kitapları lamelifi (لا) ve hemzeyi (ء) ayrıca gösterir; bu yüzden 29 ya da 30 harf diye sayıldığını da görebilirsiniz.
Kur'an harfleri sağdan mı sola mı okunur?
Sağdan sola okunur ve yazılır. Mushaf'ın sayfaları da Türkçe kitapların tersine çevrilir; ilk sayfa, Türkçe bir kitabın arka kapağının olduğu taraftadır.
Kalın ve ince harfler ne demek?
Bazı harfler okunurken dilin arkası damağa doğru kalkar ve ses dolgunlaşır; bunlara kalın harfler denir: hı, sad, dad, ğayn, tı, kaf, zı. Kalın bir harf üstünle okunduğunda "e" değil "a" sesi verir. Diğer harfler ince okunur. Ra ve lam ise duruma göre kalın ya da ince okunur.
Harflerin Türkçe karşılığını öğrenerek okuyabilir miyim?
Harflerin bir kısmının Türkçede tam karşılığı yoktur. Örneğin ha ile hı, sin ile sad, ze ile zel ve zı Türkçe yazıyla aynı harfle gösterilir ama Kur'an'da farklı seslerdir ve anlamı değiştirebilir. Bu yüzden Türkçe okunuş ancak bir hatırlatma olabilir; doğru ses, dinleyip taklit ederek öğrenilir.
Harfleri ezberlemek ne kadar sürer?
Harflerin şeklini tanımak birkaç hafta içinde mümkündür. Asıl zaman alan, her harfin sesini doğru çıkarmak ve harekelerle birlikte okumaktır. Ses temelli Elif-Bâ'da bu, yaklaşık 40 derslik planlı bir süreçtir ve öğrenci bu süre boyunca ilk dersten itibaren Mushaf'tan kelimeler okur.
Çocuğuma harfleri evde nasıl öğretebilirim?
Kısa ve oyunlu tutun: günde 10 dakika yeter. Harfi oyun hamuruyla yapmak, kum tepsisine parmakla çizmek, "söylediğim harfi bul" oyunu oynamak işe yarar. Sesi doğru verdiğinizden emin değilseniz, sesi hoca hanımdan öğrenmesini bekleyin ve siz şekil oyunlarıyla destek olun.
Harfleri hoca hanımdan duyarak öğrenin
Ses temelli Elif-Bâ'da harfler önce sesiyle, hoca hanımdan duyularak öğrenilir; adlar en sona kalır. Ücretsiz tanışma dersinde size ya da çocuğunuza uygun grubu birlikte planlarız.